Passages

Een verhaal van het verleden

Uitgeverij Averbode lanceert samen met historici verbonden aan de K.U.Leuven haar nieuwe reeks handboeken voor het geschiedenisonderwijs: Passages. De uitgeverij en de auteurs kozen voor een verfrissend concept waarin het verhaal van het verleden weer centraal staat. Geen gecondenseerde teksten en met bronnen overladen pagina’s, maar een evenwichtige keuze voor vlot vertelde, heldere verhalen over vroeger en nieuw relevant bronnenmateriaal. De reeks heeft ook veel aandacht voor de manier waarop historici die verhalen in historiografie vormgeven, net zoals voor de moeilijkere — maar essentiële — begripsgeschiedenis. Passages stimuleert ook de kritische blik dankzij de verschillende onderzoeksvragen en -hoofdstukken. Het verleden is immers niet zomaar uit de bronnen af te lezen.
De titel van de reeks is uiteraard niet toevallig gekozen. Elk handboek biedt een weg door de geschiedenis van een bepaalde periode aan. Maar Passages is ook zo opgevat dat elke leerkracht of leerling zich een eigen weg kan lezen doorheen de verschillende hoofdstukken. De reeks Passages heeft bovendien, als was ze een winkelgalerij die leeft van passage en flânerie, allerlei in de aanbieding: basics en hippe accessoires, traditionals en nieuwigheden, van dichtbij en veraf. Wat het beste bevalt, kan worden uitgekozen. Ten slotte verwijst de titel naar de praktijk van de historicus. Zo schreef Walter Benjamin in zijn Passagenwerk aan de hand van één fenomeen, overdekte winkelgaanderijen, een (onafgewerkte) geschiedenis van het negentiende-eeuwse Parijse burgerleven. Omdat hij het fenomeen creatief bevroeg, verschafte het hem toegang tot een brede verleden wereld.

Didactisch opzet

- Prettig leesbare teksten maken het verhaal van het verleden boeiend en levendig. Ook de heldere lay-out, met respect voor de leestekst, verhoogt het leesplezier. Want dat vereenvoudigt de kennisverwerving. Bovendien biedt het verleden als verhaal de leerlingen de kans literaire competenties aan te scherpen. Omdat de resten van het verleden, zowel woord als beeld, interpretatie vragen, zijn die competenties van bijzonder belang.

- Begripsvorming is een cruciale component in de intellectuele ontwikkeling van leerlingen. Maar inzicht bijbrengen in begrippen is geen eenvoudige zaak. Passages gaat die uitdaging aan en wil leerlingen de gelaagdheid en veranderlijkheid van de betekenis van begrippen als staat, volk, natuur en lichaam leren aanvoelen. Het gaat daarbij telkens om begrippen die ook vandaag betekenisvol zijn.

 - Het verleden bestuderen, gaat verder dan het verhaal erover lezen en leren. Het is ook beseffen dat elk historisch verhaal het resultaat is van een interpretatie van bronnenmateriaal. Om dat besef te doen groeien, horen bij ieder hoofdstuk vragen en opdrachten en telt ieder leerboek meerdere onderzoekshoofdstukken. In zo’n onderzoekshoofdstuk wordt een traject aangeboden dat de leerlingen individueel, in een kleine groep of klassikaal kunnen afleggen. Zij leren onderweg kritisch omgaan met verschillende bronnensoorten, met literatuur en met de talrijke actuele verschijningsvormen van geschiedenis, bijvoorbeeld historische film. Die vaardigheid stelt ze in staat zinvolle vragen te stellen die naar zinvolle antwoorden leiden: het Passagenwerk. Door de verschillende werkvormen oefenen de leerlingen bovendien mondelinge en schriftelijke vaardigheden.

Vernieuwende inhoud

 - In Passages bestaat het verleden uit meer dan de traditionele geschiedenis. Passages besteedt daarom ook aandacht aan minder gangbare onderwerpen. De volgende items uit de drie handboeken voor de derde graad getuigen daarvan: de burgerlijke levensstijl, de Krimoorlog, arbeidsmigratie, diplomatie, nationale image building, de ontwikkeling van de wetenschap, de Gay Twenties, het ontstaan van ideologieën en politieke partijen en de twintigste-eeuwse fitnesscultuur.

- Per graad komen uiteraard twee niet-westerse samenlevingen aan bod. Voor de derde graad focussen de handboeken op de islamitische samenlevingen en op Centraal-Afrika.

- De lesteksten zijn geïllustreerd met een vernieuwende selectie aan bronnenmateriaal, citaten en cijfermateriaal uit de recente literatuur. Het handboek biedt bovendien de nieuwste historiografische inzichten. Er is immers intensief samengewerkt met academische historici. Omdat er bovendien is overlegd met een leerkrachtenteam is de band tussen onderwijs en geschiedwetenschap in Passages versterkt.

Thematische indeling

- Passages heeft een thematische indeling. Die ordening ondersteunt de begripshistorische aanpak van de reeks. Er is gekozen voor vijf thema’s die in ieder deel aan bod komen: Individu, Volk & natie, Oorlog, Arbeid en Natuur. Ieder thema verkent een basisbegrip in zijn historische complexiteit. Zo ontstaat inzicht in de nuances en betekenisevoluties in die begrippen en in begrippen die er verband mee houden.

- Elk van die vijf thema’s bestaat uit verschillende hoofdstukken, die elkaar chronologisch opvolgen. De leerlingen doorlopen dus meermaals elke historische periode, telkens vanuit een andere invalshoek. Die herhaling zorgt voor een betere verankering van het historische kader. Bovendien laat die aanpak toe onvermoede dwarsverbanden tussen historische fenomenen te ontwaren. Kruisverwijzingen binnen de tekst helpen daarbij.

- Die onderverdeling in vijf thema’s is echter niet dwingend. Passages is zo opgevat dat leerkrachten en hun leerlingen doorheen het ruime aanbod aan hoofdstukken een eigen, alternatief traject kunnen uitstippelen.

 - Ieder leerboek bevat een begripsregister en een biografisch register. Het begripsregister biedt een korte uiteenzetting over de behandelde begrippen. In het biografisch register is over alle behandelde personen – hoofdfiguren, maar ook auteurs van bronnen, schilders en historici – relevante biografische informatie terug te vinden.

Website

Op de website staan bijkomende vragen, achtergrondinformatie en extra illustratiemateriaal, waaronder ook bewegende beelden. Ook de originele tekst van vertaalde fragmenten zal telkens op de website te vinden zijn.

Een nieuwe passage

Deze nieuwe reeks handboeken van de Uitgeverij Averbode en de K.U.Leuven geeft leerkrachten de kans om hun leerlingen te laten weglezen in geschiedenis, om een verhaal over het verleden te vertellen en daarbij af te stappen van de platgetreden paden. Om een eigen weg, een eigen passage te kiezen.